هر اعتباري ذهنی، منشأ صدور امري در خارج نميشود
هر اعتباري ذهنی، منشأ صدور امري در خارج نميشود
ملاصدرا بر اين باور است كه حيثيات اعتباري در عقول نميتواند سبب كثرت عقول، افلاك و ساير موجودات گردد.
او در رسالة ألاجوبة المسائل النصيرية بعد از تقرير نظريه خواجه نصير درباره پيدايش كثير از واحد به نقد آن ميپردازد، و چنين ميگويد:
آگاه باش كه هر حيثيت و اعتباري منشأ صدور امري در خارج نميشود، بلكه لازم است كه مبدأ شيء عيني امري باشد كه در خارج از يك نحو تحقق و تأصل برخوردار باشد. و اگر صرف اعتبارات مذكور در كلام خواجه نصير يا ساير فيلسوفان مشائي سبب پيدايش موجودات در خارج ميشد، ديگر لازم نبود، كه براي پيدايش موجودات جسماني غير از عقل اول، وجود عقول ديگر ثابت گردد، بلكه ميتوان باعتبار حيثيات مختلف در صادر اول از قبيل موجود، صادر، معقول، معلول، شيء، امر، ممكن عام، ممكن خاص، مفهوم، جوهر، مجرد از مواد بودن و... پيدايش همه موجودات كثير عالم هستي را توجيه كرد. براين اساس ديگر احتياج به عقل دوم و سوم... نبود، اما مشاهده ميكنيم حكماي محقق براي تبيين كثرت در جهان هستي، تنها به در نظر گرفتن اعتبارات مختلف در عقل اول متوسل نشدند، بلكه چارههاي ديگر انديشيدهاند.
