حكمت متعاليه7
پیروان و مروّجان: در زمان حیات ملاصدرا و در حدود یك قرن پس از او بنا بر شرایط نامساعد زمانه، حكمت متعالیه با اقبال حوزههاى درس و بحث فلسفى مواجه نشد و حتى از سوى برخى از معاصرانش، نظیر ملا رجب علی تبریزی، آقا حسین خوانساری، عبدالرزاق لاهیجی و محمد باقر سبزواری، مورد نقد واقع شد. در میان مهمترین شاگردان ملاصدرا، فیض کاشانی بیشتر از آموزهها و روش فكرى استاد خود متأثر شده بود.
در سلسله شاگردان باواسطه ملاصدرا، انتقال میراث فلسفى وى را از طریق آقا محمد بیدآبادی به شاگردش آخوند ملا على نورى دانستهاند و در نهایت او بود كه به احیاى حكمت متعالیه همت گماشت.
به نظر آشتیانى، اول كسى كه طلاب را به اهمیت حكمت متعالیه متوجه ساخت و به ترویج آن كوشید میرزا محمد الماسى نوه محمد تقی مجلسی بوده است.
از دیگر پیروان و مروّجان برجسته حكمت متعالیه، از ملا هادی سبزواری، آقاعلی مدرس طهرانی، شیخ محمد حسین اصفهانى، میرزا مهدی آشتیانی، ابوالحسن شعرانی، در میان مدرّسان عصر حاضر نیز از سید محمد حسین طباطبائی، مهدی حائری یزدی، سید جلال الدین آشتیانی را میتوان نام برد.
تاثیر بر حوزه های فلسفی:حكمت متعالیه در حوزههاى درس فلسفى هند، نیز تأثیر آشكار داشته است. از جمله علماى آن دیار كه به حكمت متعالیه توجه كردند و با شرح و حاشیه نویسى و حتى نقد بر آثار و آراى ملاصدرا به رواج و معرفى مكتب وى نقش داشتند، عبارتاند از شاه عبدالقادر اورنگ آبادى، شاهعبدالعزیز دهلوى، شیخ على تبتى ملقب به فاضل، سید محمد مرتضى نونهروى، مولانا بركات احمد طوكى، مناظر احسن، ابوالاعلى مودودى و محمد انورشاه كشمیرى، صاحب منظومهاى درباره حدوث عالم مبتنى بر آراى حكمت متعالیه، را میتوان نام برد.
همچنین با تلاش های محققانى همچون هانرى كربن و توشیهیكو ایزوتسو و سید حسین نصر، ملاصدرا و مكتبش در غرب و دیگر سرزمین هاى غیر اسلامى شناسانده شد. در بخش هاى مختلف جهان اسلام مانند كشورهاى عربى، تركیه، اندونزى و مالزى هم اكنون گروه هاى گستردهاى از علاقهمندان به حكمت متعالیه و آثار ملاصدرا وجود دارند.
